Sensor :
|
دوربین های غیر دیجیتال (آنالوگ Analog ) رو به یاد میارید؟ همون دوربین هایی که براش فیلم می خریدیم. به تصویر زیر توجه کنید: ![]() در دوربین های دیجیتال دیگه خبری از فیلم نیست. در نتیجه دیگه هزینه خرید و سپس ظهور فیلم هم حذف شده. این امر کار عکاسان خبری رو که از این مسئله همیشه می رنجیدن راحت کرده. به جای فیلم ، در دوربین های دیجیتال صفحه الکترونیکی ای قرار گرفته که روی اون سلول های حساس به نور کاشته شده است که به اون ها Photo Cell میگن. اسم این صفحه حساس در اصطلاح Sensor هست. اندازه اون رو می تونید در تصویر زیر ببینید: تکنولوژی ساخت این صفحات که جایگزین فیلم عکاسی شدند هم اکنون در دنیا بر دو نوع CCD و CMOS هست که مدت های زیادیه که یک عده معتقد هستند CCD ها بهترند و یک عده معتقد هستند CMOS ها بهترند. اما هر کدام یک سری مزیت و یک سری معایب دارند. CCD مخفف Charge Copied Devices است. CMOS مخفف Complementary Metal Oxide Semiconductor است. CMOS ها نسبت به CCDها ارزان تر هستند ، یعنی دوربین هایی که در آنها سنسور CMOS تعبیه شده است ارزان تر از دوربین های CCD دار هستند که خیلی ها همین امر را دلیل بر بهتر بودن CCD ها نسبت به CMOS ها می دانند. اما جدیداً تکنولوژی CMOS ها دچار دگرگونی شده و در دوربین های بسیار بسیار گران قیمت امروزی جای گرفته اند. تفاوت ها و مزیت های این دو نوع حسگر: CMOS در مقایسه با CCD کمتر باطری مصرف می کند. تجهیزات الکترونیکی جانبی بر روی CMOS ها قابل نصب است اما در مورد CCD به این صورت نیست و اضافه کردن تجهیزات برای کنترل نوردهی و تبدیل سیگنال آنالوگ به دیجیتال به صورت جداگانه صورت می گیرد ، در نتیجه دوربین های CCD دار باید بزرگ تر ، سنگین تر و در نتیجه گران تر شوند. به دلیل ساختار الکترونیکی CMOS ها ، مشکل نوردهی بیشینه یا Over Exposure در این تکنولوژی کمتر بوجود می آید که مطلوب تر است. اما در مقابل CCD ها بیشتر به نور حساس هستند بنابراین عکس های بهتری در عکاسی شبانه ارائه می دهند. البته دوربین های دارای CMOS عکس های شفاف تری در محیط روز و روشنایی بدست می دهند.. CCD ها کمتر دچار پارازیت می شوند ، اما CMOS ها که پارازیت بیشتری دارند نیازمند نصب حذف کننده ی اختلال هستند. بنابراین زمان پردازش هر تصویر طولانی تر از دوربین های CCD دار است. می بینید که تفاوت هایی دارند و نمی توان گفت کدام بهتر است. یکی از دلایل کیفیت عکس ، تکنولوژی به کار رفته در جنس سلول های همین Sensor هاست. عامل بسیار بسیار مهم دیگر در کیفیت عکس ، ابعاد این سنسور است. ابعاد فیلم های عکاسی که در قدیم با دوربین های آنالوگ می گرفتیم یادتان هست؟! ابعاد این فیلم 24 در 36 میلیمتر بود. سنسورهایی که در دوربین های دیجیتال به جای این فیلم ها قرار داده شده اند ابعاد گوناگونی دارند. اما سنسوری بهتر است که اندازه آن "قطع نگاتیو" باشد یعنی اندازه همین فیلم هایی که در دوربین می انداختیم. به سنسورهایی با این ابعاد ، سنسورهای Full Frame می گویند. اینها گران ترین و با کیفیت ترین سنسورهایی است که در دوربین های دیجیتال پیشرفته به کار گرفته می شود. دوربین Canon EOS 5D یک دوربین Full Frame است که قیمت فقط بدنه آن (بدون لنز) نزدیک به دو میلیون و چهارصد هزار تومان است: خب پس تا اینجا متوجه شدید که اگر بخواین یک دوربین بخرید یکی از مسائلی که باید بهش توجه کنید ، تکنولوژی و ابعاد Sensor اون هست. معمولاً توضیحات مربوط به این قسمت روی بدنه نیست و در کاتالوگ نوشته شده. مکانی که سنسور در دوربین نصب شده در تصویر زیر مشخص است. وقتی شما لنز رو از روی بدنه ی دوربین باز می کنید (جدا می کنید) در انتهای بدنه دوربین قرار داره: در بحث گذشته که یک اشاره ی کوچک به Sensor ها داشتم گفته بودم که نباید لنز رو در محیطی که گرد و غبار و خاک داره تعویض کنید. چون اگر گرد و خاک روی سنسور بنشینه (چشم شما قادر به دیدن اونها نیست) وقتی عکاسی می کنید و میخواین عکس هاتون رو توی کامپیوتر ببینید ، می بینید که یک سری نقاط سیاه رنگ در جاهای مختلف عکس قرار گرفتند که اصلاً مطلوب نیست. تصویر زیر دارای چنین نقاطی است که باید با نرم افزار برطرف شود (نقاط غیر مطلوب در آسمان در تصویر زیر): تمیز کردن سنسور یا Sensor Cleaning کاری نیست که هر فرد مبتدی انجام دهد. معمولاً نمایندگی های تعمیر این کار را انجام می دهند. شکل تمیز کردن آن با ماده ای خاص را ببینید: Shutter و Diaphragm : شاتر پرده ای است که به محض فشردن دکمه ی عکاسی باز و بسته می شود و جلوی نور را کاملاً می بندد تا تصویر ثبت گردد. بسیاری فکر میکنن پرده شاتر همان دیافراگم است. درحالیکه این دو ، دو پرده ی جداگانه هستند با کارآیی متفاوت. در دوربین های دیجیتال ، شما تنظیمات سرعت باز و بسته شدن شاتر را در اختیار دارید. تا وقتی که پرده شاتر باز است ، نور عبور می کند و به سنسور برخورد می نماید. تصوّر کنید وقتی سرعت باز و بسته شدن شاتر را روی یک هزارم ثانیه می گذارید یعنی تقاضای باز و بسته شدن با سرعت فوق العاده زیاد را دارید و شاتر فقط لحظه ی کوتاهی باز است. پس هر جسمی که در حال عکاسی از آن هستید هر چقدر سرعت داشته باشد در عکس شما Freeze شده است مثل یخ و حرکت آن به نظر نمی آید. دو تصویر زیر را مقایسه کنید: در تصویر اول سرعت باز و بسته شدن شاتر اینقدر بالاست (4000/1 ثانیه) که آب مجال فروریختن را پیدا نمی کند و در هوا به صورت قطراتی Freeze می شود. اما در تصویر دوم ، شاتر با سرعت یک هشتم ثانیه باز و بسته می شود و در این مدت زمان ، آب فرصت سقوط کردن را پیدا می کند و تصویر آنها به صورت مجموعه خطوط کشیده شده ثبت می شود. اکنون می توانید حرکت یک اسب را تصّور کنید. اگر سرعت شاتر بالا باشد ، دویدن اسب به صورت یک تصویر منجمد ثبت می شود در حالیکه اگر در سرعت های پائین شاتر ، عکاسی کنید هاله ای از دویدن اسب در پشت سر او دیده می شود. معمولا وقتی میخواهند حسّ حرکت دار بودن موضوع را به بیننده ی عکس القا کنند با سرعت های پائین شاتر عکاسی می کنند تا این هاله خود را نشان دهد. در عکس های تبلیغاتی از اتومبیل ها نیز از چنین تکنیک هایی استفاده می شود. شاتر قبل از عکاسی بسته است ، با فشردن دکمه باز می شود و نور ثبت می شود و سپس شاتر بسته می شود. همه این عملیات در مدت زمانی که شما تنظیم می کنید صورت می گیرد. هر چقدر سرعت را کم کنید مسلماً شاتر برای مدت طولانی تری باز است و نور وارد دوربین می شود که به این عمل نوردهی می گویند. یعنی وقتی سرعت شاتر را روی 30 ثانیه تنظیم میکنید ، دستور می دهید شاتر به مدت سی ثانیه باز باشد تا نور موضوع عکاسی وارد دوربین شود و سپس شاتر بسته می شود. به شکل باز و سپس بسته شدن شاتر توجه کنید: اگر برای مدت زمان طولانی شاتر را باز می گذاریم (مثلاً عکاسی در شب و نورهای کم) تحت هیچ شرایطی نباید دوربین تکان بخورد. زیرا تصویر تار خواهد شد. همچنین اگر دوربین هم ثابت باشد و موضوعات متحرک باشند تصاویر آن ها دارای هاله خواهد شد. برای همین ، عکاسی در نورهای کم روی سه پایه صورت می گیرد. شاترها شکل های مختلفی دارند. یک شکل آن همان بود که در تصویر قبل دیدید. به دو صورت دیگر هم وجود دارند که در تصاویر زیر می بینید. شاترها در زیر به صورت پرده های آبی رنگی نمایش داده شده اند که جلوی سنسور را می بندند: شاتر عمودی: شاتر افقی: یک نوع دیگر شاتر این است که آینه ای با پائین آمدن جلوی سنسور را می بندد. یک نوع دیگر هم این است که شاتری در کار نیست ، با قطع کردن لحظه ای برق به سنسور ، آن را خاموش می کنند تا نور برخوردی به سنسور ثبت نگردد که یک روش الکترونیکی است و کمتر کاربرد دارد. شاتر ها معمولاً در بدنه دوربین و در جلوی سنسور قرار دارند. اما دیافراگم که پرده ای جدا از شاتر است در لنز قرار دارد. آیا تا به حال پیش آمده است که در یک ظهر آفتابی شدید شخصی که از راه دوری در حال نزدیک شدن به شما است را ببینید و تشخیص ندهید؟! برای اینکه آن را واضح تر ببینید چه می کنید؟! مسلماً بر اساس آموخته های غریزی و تجربی ، یا چشم خود را تنگ تر می کنید و یا اینکه دست خود را روی پیشانی گرفته و سایه بان می کنید. برای چه این کار را می کنید؟! شما به صورت ناخود آگاه با تنگ کردن چشم و ایجاد سایه بان برای کاهش نور محیط تلاش میکنید. دیافراگم هم دقیقاً همین کار را انجام می دهد. یعنی با بسته شدن ، مسیر ورود نور را تنگ تر می کند تا نورهای زیادی وارد نشود و عمق میدان وضوح افزایش یابد. تنظیمات مربوط به این پرده با یک سری اعداد انجام می شود که در ارتباط مستقیم با سرعت شاتر است. توضیح این رابطه بسیار نیازمند بحث طولانی است. دیافراگم را با F نشان می دهند. هر چه عدد دیافراگم بزرگ تر شود ، این پرده بسته تر می شود. عدد 1 باز ترین حالت دیافراگم است. همچنین بدانید که دیافراگم هیچ وقت به طور کامل بسته نمی شود چرا که در آن صورت دیگر اجازه ورود نوری داده نمی شود که عکاسی صورت بگیرد. بنابراین دیافراگم در بسته ترین حالت خود هنوز مقداری باز است: در تصویر زیر ، دیافراگم دوربین سمت راست باز و در دوربین سمت چپ ، دیافراگم بسته است: در دهنه لنزها ، عدد مربوط به حداکثر گشادگی دیافراگم نوشته شده است. که تأثیر مستقیم و بسیار ارزشمندی در قیمت لنزها می گذارد. هر چه این عدد که در دهانه لنز نوشته می شود کوچکتر باشد آن لنز گران تر خواهد بود. چرا که در نورهای کم می تواند با سرعت های بالاتر شاتر عکسبرداری کند. اما لنزهایی که حداکثر گشادگی دیافراگم آنها کم است برای عکاسی در شب نیازمند سه پایه هستند چرا که نباید تکان بخورند و دلیل این است که ما با این عدد دیافراگم نمی توانیم سرعت بالایی برای شاتر تعریف کنیم. هر چه سرعت شاتر را بالا می بریم مجبوریم عدد دیافراگم را کاهش دهیم یعنی پرده دیافراگم را بازتر کنیم. اما وقتی دیافراگمی که برای این لنز توسط کارخانه نصب شده است بیشتر از آن مقداری که لازم است باز نمی شود در نتیجه ما نمی توانیم با سرعت های بالای شاتر عکاسی کنیم و چون مجبوریم با سرعت های پائین شاتر عکاسی کنیم نیازمند سه پایه هستیم. اینگونه می توان رابطه سرعت شاتر با گشادگی دیافراگم را فهمید. به عبارت دیگر: هر چه عدد سرعت باز و بسته شدن شاتر را افزایش می دهیم باید عدد مربوط به دیافراگم را کاهش دهیم تا دیافراگم باز شود. شما باید به یک طریقی نور را به سنسور برسانید ؛ وقنی سرعت شاتر را بالا می برید پس اجازه نمی دهید نور برای مدت طولانی به سنسور برخورد نماید که این ممکن است باعث تیره شدن عکس های شما شود ، پس حالا که سرعت شاتر را بالا بردیم و اجازه ورود نور کافی را ندادیم پس لااقل دیافراگم را باز بگذاریم و تنگ نکنیم که نور بتواند از این طریق تأمین شود. افزایش سرعت شاتر ==> افزایش گشادگی دیافراگم (استفاده از اعداد کوچک تر دیافراگم). کاهش سرعت شاتر ==> نور دهی مناسب است و نیازی به باز بود زیاد دیافراگم نیست (استفاده از اعداد بزرگ تر دیافراگم). |

